تعرفه‌ی «حق خدمات فنی داروخانه»

در میان این همه چاله وچالش که پیش پای ما ، دهان گشوده ، چه شده است که پدیده ای به نام " حق خدمات فنی داروخانه " آن گونه رخ نموده است که نهاد های بزرگی چون وزارت بهداشت ، سازمان نظام پزشکی و وزارت رفاه م تامین اجتماعی و پیش از همه ،بیش از ده هزار نفر داروساز را ، درگیر خود کرده است.گویا غولی از چراغ جادویی به در آمده و به صورت " حق فنی داروخانه " پدیدار گشته و به گوته ای ، کسانی را بیم ناک کرده است.گویی این غول بی شاخ و دم ، کمر بدان بسته است که دولت را زمین گیر کند ، مردمان را اسیر کند و سامان اقتصادی اجتماعی کشور را به هم بزند.

چه شده است که کسانی کار های مهم تر را گذاشته و برای شکستن شاخ این غول بی شاخ و دم شمشیر از رو بسته اند؟

پاسخ آن است که درباره ی این پدیده بررسی درخور نشده و جنبه های گوناگون آن کاویده و شناخته نشده است.

خشت " حق خدمات فنی داروخانه " از آغاز کج گذاشته شده و تاکنون کسی در راست کردن این ستون نکوشیده است.

نگاهی بیندازیم به چه گونگی پیدایش این " حق ":

آن گاه که هزینه ها ، گلوی درآمد داروخانه را می فشرد و کارد به استخوان داروخانه رسیده بود ، بی هیچ بررسی و حساب و کتابی ، رقمی ناچیز به نام "حق خدمات فنی " برای یاری رساندن به اقتصاد لنگ مانده ی داروخانه ، گذاشته شد ، که دردی هم درمان نکرد.از آن پس ، هر سال بر سر این پدیده جار و جنجال بالا گرفته ولی کسی ریشه ای بدان نپرداخته است.

نگارنده اگر بتواند نگاه توانمندان این پهنه را ، به این پدیده برگرداند ، به خواسته ی خود رسیده است.

از دو دیدگاه می توان به این پدیده نگریست:

1-نگرش بخشی

2-نگرش ملی

از دیدگاه نخست ، باید بررسی شود که یک داروساز داروخانه دار ، با چه میزان درآمد ، یک زندگی آبرومندانه ی ساده ، می تواند داشته باشد.داروسازی که دانش آموخته ی دانشگاه است، طرح نیروی انسانی ، خدمت سربازی و این گونه برنامه ها را گذرانده است و در جایی چون نهادهای دولتی ، کارخانه ی داروسازی ، در جایگاه استاد دانشگاه و یا درداروخانه به مثابه ی " مسوول فنی " داروخانه به کار پرداخته است.

در این جا ، نگاهی به زندگی یک داروساز مسوول فنی داروخانه بیندازیم و ببینیم این داروساز ، با چه میزان دریافتی ماهانه و با پس انداز کردن چه اندازه از آن ، می تواند تیاز های اولیه ی زندگی را برطرف سازد و چند سال باید بگذرد تا توان آن را می یابد که سرمایه ای برای تاسیس داروخانه فراهم آورد؟

یک داروساز ، در روز چند نسخه بپیچد تا درآمد ناشی از " تعرفه ی خدمات حق فنی " آن پاسخ گوی نیازی باشد که گفته شد؟ ناگفته نماند که چهار یک این درآمد باید برای مالیات به اداره ی دارایی پرداخت.

اگر یک داروساز تازه کار از صبح سحر تا شامگاه ، یک سره و بی هیچ درنگی کار کند ، نمی تواند بیش از صد نسخه به بیماران تحویل دهد.اگر هر نسخه فقط سه یا چهار قلم دارو داشته باشد ، نظارت بر دارو و راهنمایی بیمار ، روی سی صد ، چهار صد قلم دارو در روز ، جان و توان دارو ساز را می فرساید و راه را بر این که دارو ساز به جایی برسد که بخواهد دارو خانه تاسیس کند می بندد.(می شود که کسانی آن چه آمد را دست آویز قرار دهند و بگویند بهتر است سزمایه داران ، داروخانه تاسیس کنند و داروسازان زیر دست آنان کار کنند.این ، خود یکی داستان است پر آب چشم ، که وصفش در این مختصر نگنجد.)

با این حساب ، برای هر قلم دارو ، چه میزان " حق خدمات فنی " باید دیده شود تا آن درآمد را برای داروخانه داشته باسد که بتواند با آن ، حقوق داروساز ، مالیات حقوق ، بیمه ، سنوات، حقوق جانشین داروساز در روزهای مرخصی و ... را پرداخت نماید.[1]

2-نگرش ملی

آنان که سر ستیز با یک " حق خدمات فنی " پذیرفتنی دارند ، خود را پشت شعار پشتی بانی از مردمان کم درآمد ، پنهان می کنند.اینان می پندارند ، یا این گونه می نمایانند که کاهش " حق خدمات فنی داروخانه " را برای یاری به گروه های کم درآمد ، یا به زبان امروزی ها ، دهک پایینی مردم ، پی می گیرند!

پرسیدنی است که آیا مردمان دهک پایینی ، از پرداخت " حق خدمات فنی داروخانه " دچار کاهش درآمد شده و در دهک های پایین جایگزین شده اند؟ که حالا باید با پایین نگه داشتن این " حق " ، زندگی آن ها را بهبود بخشید؟

چه گونه است که پنداشته می شود با کم کردن میزان " حق خدمات فنی داروخانه " ، باید برای همگان یارانه ای دست و پا کرد؟ اگر بنا بر این باشد که به دهک هایی از مردم یاری داده شود ، بهتر آن است که از بودجه ی همگانی داده شود.

کسانی می اندیشند که با یک صرفه جویی همگانی و تعیین رقمی اندک برای " حق فنی " ، می شود هزینه های ملی را کاهش داد.

این گونه نگرش به پدیده ی صرفه جویی ملی ، بی آن که پی آمد های آن دیده شود، می تواند فقط " هزینه ها " را فزونی بخشد.در پهته ی دارو درمان ، صرفه جویی ، جایگاه و راه های ویژه ی خود را دارد.در یک نگرش ملی ، با افزایش بهره وری و بالا بردن بازدهی ، صرفه جویی رخ می دهد.

در این زمینه ، خاطره ای ری بیتورم:

این خاطره به زمانی بر می گردد که دوره ی سربازی ام را در یک بیمارستان نظامی در یکی از شهر های غرب کشور می گذراندم.رییس بیمارستان ، انسان برجسته و با تجربه ای بود ، متخصص در رشته ی خویش و سرد و گرم چشیده در پهنه ی مدیریت. در این دوران که جنگ عراق در اوج بود ، گروه های گوناگون بیماران از جبهه می آمدند و در آن جا از سوی چند پزشک پرتلاش ، درمان شده و بر می گشتند.

رییس بیمارستان ، یک ساعت از آغاز وقت کاری بیمارستان ، در روز آخر هفته را ، برای یک نشست گروهی پزشکان گذاشته بود.هر هفته یکی از همکاران ، درباره ی رشته ی خویش سخن رانی کرده و پیش رفت های نوین آن رشته را با دیگران در میان می گذاشت. پیداست که این کار تا چه مایه نیک و پسندیده بود.

در میانه ی روز، هنگامی که خستگی همگان به اوج رسیده بود ، سرباز درمانگاه ، چای می آورد و استکانی چای بر میز هر پزشک می گذاشت.پزشکان در همان جا که بر سر کار خویش بودند خستگی از تن به در می کردند و به کار ادامه می دادند.

دست روزگار ، رییس پیشین بیمارستان را کنار گذاشت و رییسی تازه کار به جای او به کار گمارد.این رییس تازه کار برای صرفه جویی در کار پزشکان و کاستن از هزینه ای که از بودجه ی بیمارستان پرداخت می شد ، دستور داد نشست آخر هفته برگزار نشود و چای هم به پزشکان داده نشود تا در مصرف قند و چای صرفه جویی شده باشد.

دست آوردی که این کار به بار آورد چه بود؟ گرئهبانی که مدیر داروخانه بود ویتانینی ، مسکنی ، چیزی به انبار دار بیمارستان می داد ، از او قند و چای می گرفت و در میانه ی روز چای دم می کرد.

همه ی پزشکان ،خسته از کار سنگین ، به داروخانه می رفتند ، چای می خوردند و به گفت و شنید درباره ی آگاهی ها و تجربه های یکدیگر می پرداختند.در آن ساعت همه ی بخش های درمانگاه تعطیل بود.مصرف قند و چای نیز کاهش نیافته بود.

این قصه را برای آن اوردم که نمونه ای به دست داده باشم از صرفه جویی هایی که هزینه هایی بیش از رقم صرفه جویی شده به بار می آورند و بهتر است به جای " صرفه جویی " ، آن را " زیان جویی " بنامیم.

بی شگ پذیرفتن یک رقم پذیزفتنی برای " حق خدمات فنی داروخانه " به زیان هیچ یک از دهک های مردم نیست و کاهش چشم گیری در هزینه های همگانی خواهد داشت.

آیا کسی آماری از داروهایی که در خانه های مردم مانده است دارد ؟

آیا می دانیم آسیب هایی که از " خود درمانی " با این دارو ها به بیماران می رسد چیست ؟ جه اندازه است ؟ چه هزینه هایی را با خود می آورد ؟ جه توانی از گروه های پزشکی و چه هزینه ای از بودجه ی ملی صرف درمان این بیماری های خود ساخته می شود ؟

چه گونه است که ارزش " خدمات فنی داروخانه " به چشم نمی آید ؟

به کار بردن درست دارو ، گذشته از آن که تن درستی و شادابی را در میان مردم افزایش می دهد و از این راه بر گسترش و رشد تولید و بهره وری اثر می گذارد ، از کاربرد دارو می کاهد و از هدر رفتن توان و نیروی گروه پزشکی نیز جلوگیری می کند.

افزایش شمار بیماران دور باطلی از روند نا تمام درمان را ، پیش می آورد که از معاینه ی شتاب زده ی بیمار از سوی پزشک و تحویل شتاب زده ی دارو و دست نیافتن به تن درستی کامل و یا برگشت بیماری و افزایش بیش از پیش شمار بیماران و کاربرد بیش تر دارو ، می انجامد.

می تواند گفته شود ، این ، وظیفه ی داروساز داروخانه در برابر بیمار است. این ، آن است که با نام " حق فنی داروخانه " شناخته می شود.اگر آنان این کارها را انجام دهند بسیاری از این نابسامانی ها از میان رخت بر خواهد بست.درست است .جانا سخن از زبان ما می گویی.

پاسخ آن است که بسیاری از داروسازان کم و بیش این کارها را انجام می دهند.

بپذیریم که ، انجام همخ سویه ی این کار ، نیاز به زمینه سازی های دیگری هم دارد. افزایش بهای این خدمات ، نخستین گام آن است ، لیکن همه ی آن نیست.فرهنگ ویژه ی

تجویز دارو از سوی پزشکان ، همکاری آنان با داروسازان ، تلاش نهاد های کوناکون دولتی و مدنی ، چون رسانه های همگانی و البته بیش و پیش از همه ، تلاش داروسازان در رشد دادن فرهنگ درست مصرف دارو ، از سوی بیماران و زمینه هایی از این دست کار ساز خواهد بود.

ناگفته نگذارم که اگر می پذیریم که این یک وظیفه ی ملی و به سود مردم و کشور است باید در این راه گام نهیم ، چهارچوب های ویژه ی آن را بسازیم و کار در این راستا را از همه ی آن ها که زیر این چتر قرار می گیرند بخواهیم. این راه ، راه رشد و پیش رفت به سوی آینده است .تصویب قانون نوین نظام پزشکی گامی نه چندان بلند در این راه بود.افزایش نظارت بر اجرای قانون و افزایش بهای " خدمات فنی داروخانه " باید دوش به دوش هم پیش روند. افزایش بهای " خدمات فنی داروخانه " به رقمی منطقی و هم نوا با هزینه های داروخانه ، گسترش پهنه ی تن درستی و شادابی مردم را که سود ملی بنیانی است ، به دست می دهد و با افزایش بازدهی و صرفه جویی ، "هزینه های ملی " در پهنه دارئ درمان را نیز کاهش خواهد داد.

چندی پیش ، از یکی از همکاران ، که در کشور کانادا ساکن است ، پرسیدم : در آن جا هم "تعرفه ی حق فنی داروخانه" دارند؟

شگفت زده شدم ، هنگانی که پاسخ شنیدم که : به ازای هر قلم داروی نشخه ، رقمی برابر با یازده دلار گرفته می شود.[2]